ซิฟิลิสจะมีแผลที่อวัยวะเพศแบบใด? ลักษณะแผลเป็นอย่างไร รักษายังไงให้หาย

ซิฟิลิส เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Treponema pallidum หนึ่งในอาการสำคัญของโรคคือการเกิดแผลบริเวณอวัยวะเพศ ซึ่งมักพบในระยะแรกหลังได้รับเชื้อ โดยแผลซิฟิลิสมีลักษณะค่อนข้างเฉพาะ คือมักเป็นแผลกลมหรือวงรี ขอบชัด พื้นแผลค่อนข้างแข็ง และที่สำคัญคือ มักไม่เจ็บ ไม่คัน และอาจหายได้เองแม้ยังไม่ได้รับการรักษา

หลายคนจึงเข้าใจผิดว่าแผลที่อวัยวะเพศหายแล้วหมายถึงโรคหายแล้ว ทั้งที่เชื้อซิฟิลิสอาจยังอยู่ในร่างกายและดำเนินเข้าสู่ระยะต่อไปได้ นอกจากนี้ แผลซิฟิลิสยังอาจมีลักษณะคล้ายแผลริมอ่อน เริม หรือแผลจากการเสียดสี ทำให้ไม่สามารถวินิจฉัยจากการมองด้วยตาเปล่าเพียงอย่างเดียว

บทความนี้จะอธิบายว่าแผลซิฟิลิสที่อวัยวะเพศมีลักษณะอย่างไร แตกต่างจากแผลริมอ่อนอย่างไร ควรตรวจด้วยวิธีไหน และต้องรักษาด้วยยาอะไรจึงจะหายขาด

ถาม–ตอบ: ซิฟิลิสจะมีแผลที่อวัยวะเพศแบบใด?

ถาม: แผลซิฟิลิสที่อวัยวะเพศมีลักษณะอย่างไร?

ตอบ: มักเป็นแผลกลมหรือวงรี ขอบแผลเรียบและชัดเจน พื้นแผลค่อนข้างแข็ง อาจมีน้ำเหลืองซึมเล็กน้อย โดยทั่วไปไม่เจ็บและไม่คัน เรียกว่าแผลริมแข็ง หรือ Syphilitic chancre

ถาม: แผลซิฟิลิสเป็นแผลเจ็บหรือไม่?

ตอบ: โดยทั่วไปแผลซิฟิลิสระยะแรกมักไม่เจ็บ ต่างจากแผลริมอ่อนและเริมที่มักมีอาการเจ็บหรือแสบ อย่างไรก็ตาม ลักษณะแผลอาจแตกต่างกันได้ในแต่ละคน

ถาม: แผลซิฟิลิสขึ้นตรงไหนของอวัยวะเพศ?

ตอบ: สามารถเกิดบริเวณหัวอวัยวะเพศ หนังหุ้มปลาย ลำอวัยวะเพศ โคนอวัยวะเพศ รอบปากช่องคลอด ปากมดลูก หรือบริเวณรอบทวารหนัก ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่สัมผัสเชื้อ

ถาม: แผลซิฟิลิสมีหนองไหม?

ตอบ: โดยทั่วไปแผลซิฟิลิสไม่ได้มีหนองข้นแบบแผลติดเชื้อเป็นหนอง แต่อาจมีของเหลวใสหรือน้ำเหลืองซึมจากพื้นแผลได้ หากมีหนองมาก เจ็บมาก หรือแผลหลายตำแหน่ง ควรตรวจหาโรคอื่นร่วมด้วย

ถาม: แผลซิฟิลิสหายเองได้ไหม?

ตอบ: แผลอาจหายเองภายในประมาณ 3–6 สัปดาห์ แต่ไม่ได้หมายความว่าเชื้อหมดไปแล้ว หากไม่ได้รับการรักษา เชื้ออาจเข้าสู่ระยะที่สองและระยะอื่นต่อไปได้

ถาม: ซิฟิลิสรักษาด้วยยาอะไร?

ตอบ: ยาหลักคือ Benzathine penicillin G ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ โดยขนาดและจำนวนครั้งขึ้นอยู่กับระยะของโรค ผู้ที่เป็นซิฟิลิสระยะแรก ระยะที่สอง หรือระยะแฝงระยะแรก มักใช้การฉีดครั้งเดียวตามแนวทางมาตรฐาน ส่วนระยะอื่นอาจต้องฉีดหลายสัปดาห์

ถาม: ถ้าแผลซิฟิลิสขึ้นที่อวัยวะเพศชาย จะมีหลายแผลไหม?

ตอบ: โดยทั่วไปมักพบแผลเดียว แต่บางรายอาจมีหลายแผลได้ โดยเฉพาะเมื่อมีการติดเชื้อหลายตำแหน่งหรือมีการติดเชื้อร่วมกับโรคอื่น

ถาม: ถ้าไม่มีแผลที่อวัยวะเพศ แปลว่าไม่เป็นซิฟิลิสใช่ไหม?

ตอบ: ไม่ใช่ค่ะ เพราะแผลอาจอยู่ในตำแหน่งที่มองไม่เห็น เช่น ภายในช่องคลอด ปากมดลูก หรือทวารหนัก นอกจากนี้ ผู้ติดเชื้อบางรายอาจไม่สังเกตเห็นแผล หรือเข้าสู่ระยะแฝงที่ไม่มีอาการแล้วก็ได้

ลักษณะแผลซิฟิลิสระยะแรกเป็นอย่างไร?

แผลซิฟิลิสระยะแรกเรียกว่า แผลริมแข็ง (Chancre) เกิดจากเชื้อ Treponema pallidum เข้าสู่ร่างกายผ่านเยื่อบุหรือรอยถลอกเล็ก ๆ ระหว่างการสัมผัสทางเพศสัมพันธ์

หลังได้รับเชื้อประมาณ 10–90 วัน โดยเฉลี่ยประมาณ 21 วัน อาจเริ่มเกิดแผลบริเวณที่เชื้อเข้าสู่ร่างกาย

ลักษณะสำคัญ ได้แก่

• เป็นแผลกลมหรือวงรี
• ขอบแผลค่อนข้างชัด
• พื้นแผลแข็งเมื่อสัมผัส
• มักไม่เจ็บและไม่คัน
• อาจมีน้ำเหลืองใสซึมเล็กน้อย
• อาจมีต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบโต โดยมักไม่เจ็บ

สิ่งที่ต้องระวังคือ แผลซิฟิลิสสามารถเกิดในตำแหน่งที่มองเห็นได้ยาก เช่น ภายในช่องคลอด ปากมดลูก หรือทวารหนัก ผู้ติดเชื้อจึงอาจไม่รู้ตัวว่ามีแผลอยู่

แผลซิฟิลิสต่างจากแผลริมอ่อนและเริมอย่างไร?

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หลายชนิดทำให้เกิดแผลบริเวณอวัยวะเพศได้ แต่ลักษณะและสาเหตุแตกต่างกัน

ลักษณะ	ซิฟิลิส	แผลริมอ่อน	เริมอวัยวะเพศ
เชื้อสาเหตุ	แบคทีเรีย	แบคทีเรีย	ไวรัส HSV
ลักษณะแผล	กลม ขอบชัด พื้นแข็ง	ขอบไม่เรียบ พื้นนิ่ม	ตุ่มน้ำใสก่อนแตกเป็นแผล
อาการเจ็บ	มักไม่เจ็บ	มักเจ็บมาก	มักแสบหรือเจ็บ
จำนวนแผล	มักพบแผลเดียว	อาจมีหลายแผล	มักมีหลายตุ่มหรือหลายแผล
ต่อมน้ำเหลืองขาหนีบ	อาจโต ไม่เจ็บ	อาจโตและเจ็บ	อาจโตและเจ็บได้

**ข้อควรระวัง: ตารางนี้เป็นเพียงแนวทางสังเกตเบื้องต้น ไม่สามารถใช้วินิจฉัยโรคได้แน่นอน เพราะแผลจากซิฟิลิสบางรายอาจเจ็บหรือมีหลายแผล และอาจติดเชื้อหลายชนิดพร้อมกันได้

ซิฟิลิสติดต่อได้อย่างไร?

ซิฟิลิสติดต่อผ่านการสัมผัสแผลหรือบริเวณที่มีเชื้อโดยตรง โดยเฉพาะการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางปาก และทางทวารหนัก

ตัวอย่างเช่น หากผู้ติดเชื้อมีแผลซิฟิลิสบริเวณอวัยวะเพศ แล้วมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง เชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายของคู่นอนผ่านเยื่อบุหรือรอยถลอกเล็ก ๆ ได้

การใช้ถุงยางอนามัยช่วยลดความเสี่ยง แต่ไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด หากแผลอยู่บริเวณที่ถุงยางไม่ได้ครอบคลุมก็ยังมีโอกาสสัมผัสเชื้อได้

ซิฟิลิสตรวจอย่างไร?

หากสงสัยว่ามีแผลซิฟิลิส ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดและประเมินรอยโรค โดยการตรวจที่ใช้บ่อย ได้แก่

1. การตรวจ RPR หรือ VDRL

เป็นการตรวจเลือดเพื่อประเมินการติดเชื้อและใช้ติดตามผลหลังรักษา โดยระดับไตเตอร์ (Titer) มักลดลงเมื่อรักษาได้ผล แต่ต้องแปลผลร่วมกับประวัติและการตรวจอื่น

2. การตรวจ Treponemal test

เป็นการตรวจหาแอนติบอดีที่จำเพาะต่อเชื้อซิฟิลิส เช่น TPHA, TPPA หรือการตรวจชนิดอื่นที่ใช้ในห้องปฏิบัติการ

ผลตรวจกลุ่มนี้อาจยังเป็นบวกได้แม้รักษาหายแล้ว จึงไม่เหมาะที่จะใช้ผลเพียงอย่างเดียวประเมินว่ากำลังติดเชื้ออยู่หรือไม่

3. การตรวจจากแผล หรือ หยดเลือด

ปัจจุบันมีชุดตรวจซิฟิลิสขายตามร้านยา โดยจะใช้หยอดเลือดมาตรวจหาเชื้อ และในบางสถานพยาบาลอาจตรวจหาเชื้อจากตัวอย่างแผลโดยตรง เช่น วิธีตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์หรือวิธีทางโมเลกุลตามความพร้อมของห้องปฏิบัติการ

หากเพิ่งสัมผัสเชื้อและตรวจเลือดในช่วงแรก ผลอาจยังเป็นลบได้ แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจซ้ำตามระยะเวลาและความเสี่ยง แม้ผลตรวจครั้งแรกจะไม่พบเชื้อก็ตาม

สั่งซื้อชุดตรวจซิฟิลิส ได้ที่นี่ กดคลิกเลย

ซิฟิลิสรักษายังไง? ต้องกินยาอะไร?

การรักษาซิฟิลิสขึ้นอยู่กับระยะของโรค โดยยาหลักที่ใช้คือ Benzathine penicillin G ซึ่งเป็นยาปฏิชีวนะชนิดฉีดเข้ากล้ามเนื้อ กรณีนี้ต้องรับยาฉีดที่โรงพยาบาลเท่านั้น หากผู้ป่วยแพ้ยา Penicillin พิจารณาจ่ายยากลุ่ม Doxycycline แทน

แนวทางการรักษาโดยทั่วไปมีดังนี้

ระยะของโรค	แนวทางการรักษาที่ใช้บ่อย
ซิฟิลิสระยะแรก	Benzathine penicillin G 2.4 ล้านยูนิต ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ 1 ครั้ง
ซิฟิลิสระยะที่สอง	Benzathine penicillin G 2.4 ล้านยูนิต ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ 1 ครั้ง
ซิฟิลิสระยะแฝงระยะแรก	Benzathine penicillin G 2.4 ล้านยูนิต ฉีด 1 ครั้ง
ซิฟิลิสระยะแฝงระยะปลาย หรือไม่ทราบระยะเวลา	Benzathine penicillin G 2.4 ล้านยูนิต สัปดาห์ละครั้ง ติดต่อกัน 3 สัปดาห์
ซิฟิลิสที่มีระบบประสาทหรือตาเกี่ยวข้อง	ต้องใช้สูตรยาเฉพาะ โดยทั่วไปเป็น Penicillin G ทางหลอดเลือดดำ

ผู้ที่แพ้ Penicillin อาจมีทางเลือกในการรักษาแตกต่างกันตามระยะของโรค แต่ผู้ที่ตั้งครรภ์และเป็นซิฟิลิสจำเป็นต้องได้รับ Penicillin ตามแนวทาง เพราะเป็นยาที่มีหลักฐานว่าป้องกันการถ่ายทอดเชื้อไปยังทารกได้ดีที่สุด หากมีประวัติแพ้ยาต้องแจ้งแพทย์เพื่อประเมินการดูแลที่เหมาะสม

ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะมากินเอง โดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพราะยารับประทานทั่วไปอาจไม่สามารถรักษาซิฟิลิสได้อย่างเหมาะสม และการเลือกสูตรยาผิดอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนตามมา

แผลหายแล้ว แปลว่าซิฟิลิสหายหรือยัง?

คำตอบ คือ ไม่จำเป็นค่ะ เพราะแผลซิฟิลิสระยะแรกสามารถหายเองได้ภายในประมาณ 3–6 สัปดาห์ แม้ไม่ได้รับยา แต่เชื้อยังคงอยู่ในร่างกายและอาจเข้าสู่ระยะที่สองได้

ซิฟิลิสระยะที่สอง อาจมีอาการ เช่น

• ผื่นตามลำตัว ฝ่ามือ หรือฝ่าเท้า
• ต่อมน้ำเหลืองโต
• มีไข้ อ่อนเพลีย หรือเจ็บคอ
• มีรอยโรคบริเวณอวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก
• ผมร่วงเป็นหย่อมในบางราย

หากไม่ได้รับการรักษา โรคอาจเข้าสู่ระยะแฝงที่ไม่มีอาการ และในระยะยาวบางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนต่อหัวใจ สมอง ระบบประสาท หรืออวัยวะอื่น ๆ ได้ ดังนั้น แม้แผลจะหายไปแล้วก็ควรตรวจและรักษาให้ถูกต้อง

หลังรักษาซิฟิลิสต้องตรวจซ้ำไหม?

จำเป็นต้องติดตามผลเลือดหลังรักษา โดยทั่วไปใช้การตรวจ RPR หรือ VDRL เปรียบเทียบระดับไตเตอร์กับผลก่อนรักษา

สำหรับผู้ที่เป็นซิฟิลิสระยะแรกหรือระยะที่สอง แพทย์มักนัดติดตามผลที่ 6 และ 12 เดือน หรือปรับตามความเสี่ยงและแนวทางการรักษา

หากระดับไตเตอร์ไม่ลดลงตามที่คาดหวัง หรือกลับเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ อาจต้องประเมินการติดเชื้อซ้ำ การรักษาล้มเหลว หรือภาวะแทรกซ้อนเพิ่มเติม

นอกจากนี้ ควรแจ้งคู่นอนให้เข้ารับการตรวจและรักษาตามข้อบ่งชี้ เพราะหากมีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่ยังติดเชื้อ ก็อาจกลับมาติดซิฟิลิสซ้ำได้ แม้เคยรักษาหายแล้วก็ตาม

สรุป: ซิฟิลิสจะมีแผลที่อวัยวะเพศแบบใด รักษายังไง?

ซิฟิลิสระยะแรกมักมีแผลริมแข็ง (Chancre) ลักษณะเป็นแผลกลมหรือวงรี ขอบชัด พื้นแผลแข็ง และมักไม่เจ็บหรือคัน อาจเกิดบริเวณหัวอวัยวะเพศ หนังหุ้มปลาย ลำอวัยวะเพศ ช่องคลอด หรือรอบทวารหนัก

การรักษาหลักคือการฉีด Benzathine penicillin G โดยจำนวนครั้งขึ้นอยู่กับระยะของโรค ไม่ควรรอให้แผลหายเอง เพราะเชื้ออาจยังอยู่ในร่างกายและก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะต่อไปได้

หากมีแผลบริเวณอวัยวะเพศ ควรตรวจซิฟิลิสและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ โดยเร็ว ไม่ควรตัดสินจากลักษณะแผลเพียงอย่างเดียว

ถ้าท่านมีความสงสัยเกี่ยวกับอาการที่เป็นอยู่ สามารถปรึกษาเภสัชกรได้โดยตรงพร้อมสั่งยารักษา โดยแอดไลน์ @733khpqc หรือ Scan QR CODE โดยกดลิงค์ที่ข้อความนี้ได้เลยค่ะ