หนองในที่ข้อต่อ : เมื่อเชื้อหลุดเข้ากระแสเลือดจนปวดข้อ

ภาวะที่เรียกว่า หนองในที่ข้อต่อ จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม เพราะผู้ป่วยบางรายอาจมาพบแพทย์ด้วยอาการปวดข้อ เดินลำบาก หรือขยับข้อไม่ได้ โดยไม่มีอาการทางอวัยวะเพศชัดเจน ทำให้การวินิจฉัยล่าช้าและเพิ่มความเสี่ยงต่อความเสียหายของข้อต่อถาวร

หลายคนอาจสงสัยว่า หนองในที่ข้อต่อ เกิดขึ้นได้อย่างไร เชื้อจากอวัยวะเพศจะไปถึงข้อได้จริงหรือไม่ และมีอาการแตกต่างจากโรคข้ออักเสบทั่วไปอย่างไร บทความนี้จะอธิบายกลไกการแพร่กระจายของเชื้อ อาการที่ควรระวัง วิธีตรวจวินิจฉัย การรักษา และแนวทางป้องกันเพื่อไม่ให้โรคหนองในลุกลามจนเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

หนองในคืออะไร?

หนองใน (Gonorrhea) เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae ซึ่งติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางปาก หรือทางทวารหนักโดยไม่ได้ป้องกัน

ตำแหน่งที่พบการติดเชื้อได้บ่อย ได้แก่

• ท่อปัสสาวะ
• ปากมดลูก
• ช่องคลอด
• คอหอย
• ทวารหนัก

ผู้ติดเชื้อบางรายอาจไม่มีอาการเลย โดยเฉพาะผู้หญิงและผู้ที่ติดเชื้อที่คอหอยหรือทวารหนัก

เชื้อหนองในหลุดเข้ากระแสเลือดได้อย่างไร?

โดยปกติ เชื้อจะอยู่ที่เยื่อบุบริเวณที่ติดเชื้อ แต่ในบางกรณี เชื้อสามารถผ่านเข้าสู่กระแสเลือดได้ ภาวะนี้เรียกว่า Disseminated Gonococcal Infection (DGI) หรือการติดเชื้อหนองในชนิดแพร่กระจาย

เมื่อเชื้ออยู่ในกระแสเลือด ก็สามารถเดินทางไปยัง

• ข้อต่อ
• เอ็น
• ผิวหนัง
• เยื่อหุ้มหัวใจ (พบได้น้อย)
• อวัยวะอื่น ๆ ของร่างกาย

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงมากขึ้น?

แม้จะพบไม่บ่อย แต่ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นในผู้ที่

• ไม่ได้รับการรักษาหนองในตั้งแต่ระยะแรก
• มีคู่นอนหลายคน
• มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
• ตั้งครรภ์
• เคยมีประวัติหนองในมาก่อน
• มีการติดเชื้อที่คอหอยซึ่งมักไม่มีอาการและไม่ได้รับการรักษา

อาการของหนองในที่ข้อต่อ

อาการสำคัญคือ ปวดข้ออย่างเฉียบพลัน ซึ่งอาจเกิดขึ้นหลังการติดเชื้อหนองในที่อวัยวะเพศหลายวันหรือหลายสัปดาห์

ลักษณะที่พบบ่อย

• ปวดข้อรุนแรง
• ข้อบวม แดง ร้อน
• ขยับข้อได้ลำบาก
• เดินหรือใช้งานข้อไม่ได้ตามปกติ
• มีไข้หรือรู้สึกไม่สบายตัวร่วมด้วย

ข้อที่พบบ่อย ได้แก่

• ข้อเข่า
• ข้อเท้า
• ข้อมือ
• ข้อศอก
• ข้อนิ้วมือ

โดยมากมักเกิดที่ ข้อเดียว แต่บางรายอาจปวดหลายข้อพร้อมกันได้

อาการทางผิวหนังที่อาจพบร่วมกัน

ผู้ป่วยบางรายอาจมีผื่นหรือจุดแดงเล็ก ๆ ที่มือ เท้า หรือแขนขา ซึ่งอาจกลายเป็นตุ่มหนองเล็ก ๆ ได้

ลักษณะนี้ช่วยให้แพทย์นึกถึงภาวะติดเชื้อหนองในชนิดแพร่กระจายมากขึ้น

ทำไมบางคนปวดข้อแต่ไม่มีหนองไหล?

นี่คือจุดที่ทำให้การวินิจฉัยยาก

ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งที่มีการติดเชื้อแพร่กระจาย ไม่มีอาการทางอวัยวะเพศเลย หรืออาการเดิมหายไปแล้ว ทำให้ไม่เชื่อมโยงกับโรคหนองใน

ดังนั้น หากมีอาการปวดข้อเฉียบพลันร่วมกับประวัติเสี่ยงทางเพศ แพทย์อาจต้องพิจารณาโรคนี้ไว้เสมอ

หนองในที่ข้อต่อแตกต่างจากข้ออักเสบทั่วไปอย่างไร?

ลักษณะ	หนองในที่ข้อต่อ	ข้อเสื่อมทั่วไป
เริ่มอาการ	เฉียบพลัน	ค่อยเป็นค่อยไป
อาการปวด	รุนแรง	มักปวดเมื่อใช้งาน
ข้อบวมแดงร้อน	พบบ่อย	มักไม่ชัดเจน
มีไข้	อาจพบ	ไม่พบ
เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ	ใช่	ไม่ใช่

ภาวะเอ็นอักเสบจากหนองใน

นอกจากข้ออักเสบแล้ว เชื้อยังสามารถทำให้เกิด tenosynovitis หรือการอักเสบของปลอกเอ็นได้

อาการที่พบบ่อย ได้แก่

• ปวดตามแนวเอ็น
• นิ้วมือบวม
• กำมือแล้วเจ็บ
• ขยับข้อมือหรือข้อเท้าแล้วปวดมาก

อาการนี้พบได้ค่อนข้างบ่อยใน DGI และอาจเกิดร่วมกับปวดข้อหลายตำแหน่ง

การตรวจวินิจฉัยทำอย่างไร?

แพทย์จะอาศัยทั้งประวัติ อาการ และการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

การซักประวัติ

• มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันหรือไม่
• มีคู่นอนหลายคนหรือไม่
• เคยมีอาการหนองไหล ตกขาว หรือปัสสาวะแสบหรือไม่
• มีอาการเจ็บคอหลังออรัลเซ็กส์หรือไม่

การตรวจร่างกาย

• ตรวจข้อที่ปวด
• ตรวจการบวม แดง ร้อน
• ตรวจผื่นหรือรอยโรคที่ผิวหนัง

การตรวจเพิ่มเติม

• ตรวจปัสสาวะ
• ตรวจสารคัดหลั่งจากอวัยวะเพศ
• ป้ายตัวอย่างจากคอหอยหรือทวารหนักตามประวัติ
• เจาะน้ำในข้อเพื่อตรวจหาเชื้อ
• ตรวจเลือดเพื่อประเมินการอักเสบ

การเจาะน้ำในข้อสำคัญอย่างไร?

หากข้อบวมมาก แพทย์อาจใช้เข็มดูดน้ำในข้อออกมาตรวจ

การตรวจนี้ช่วย

• แยกจากข้ออักเสบติดเชื้อชนิดอื่น
• ประเมินจำนวนเม็ดเลือดขาวในข้อ
• เพาะเชื้อหรือใช้วิธีตรวจทางโมเลกุลเพื่อหาเชื้อหนองใน

การรักษา

การรักษาหลักคือ ยาปฏิชีวนะตามแนวทางมาตรฐาน

ผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อแพร่กระจายมักต้องได้รับ

• ยาฉีดในโรงพยาบาลหรือสถานพยาบาล
• การติดตามอาการอย่างใกล้ชิด
• การประเมินว่ามีภาวะแทรกซ้อนอื่นร่วมด้วยหรือไม่

ในบางกรณีอาจต้องนอนโรงพยาบาล โดยเฉพาะเมื่อ

• ปวดข้อรุนแรง
• เดินไม่ได้
• มีไข้สูง
• สงสัยติดเชื้อในหลายอวัยวะ

ต้องรักษาคู่นอนด้วยหรือไม่?

จำเป็นอย่างยิ่ง

แม้คู่นอนจะไม่มีอาการ ก็ควรได้รับการประเมินและรักษาตามคำแนะนำของแพทย์ เพื่อป้องกัน

• การแพร่เชื้อกลับไปกลับมา
• การติดเชื้อซ้ำ
• การแพร่เชื้อให้ผู้อื่น

ภาวะแทรกซ้อนหากรักษาช้า

หากปล่อยไว้นาน เชื้ออาจทำลายกระดูกอ่อนและโครงสร้างของข้อต่อ ทำให้เกิด

• ข้อเคลื่อนไหวติดขัด
• ปวดเรื้อรัง
• ข้อผิดรูป
• สูญเสียการใช้งานของข้อบางส่วน
• การติดเชื้อรุนแรงในกระแสเลือด

นี่คือเหตุผลที่อาการปวดข้อเฉียบพลันร่วมกับประวัติเสี่ยงทางเพศไม่ควรถูกมองข้าม

วิธีป้องกันไม่ให้หนองในลุกลาม

ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง

ช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อได้มาก

ตรวจเมื่อมีความเสี่ยง

โดยเฉพาะหลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือเมื่อคู่นอนได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นหนองใน

รักษาให้ครบ

อย่าหยุดยาเองแม้อาการจะดีขึ้น

หลีกเลี่ยงการซื้อยากินเอง

การใช้ยาไม่ถูกต้องอาจทำให้เชื้อไม่หายและเพิ่มโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

หนองในเป็นได้เฉพาะที่อวัยวะเพศ

ไม่จริง เชื้อสามารถแพร่กระจายไปยังข้อ ผิวหนัง และอวัยวะอื่นได้ในบางกรณี

ปวดข้อไม่เกี่ยวกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

ไม่จริง ข้ออักเสบจากหนองในเป็นภาวะแทรกซ้อนที่มีอยู่จริง แม้จะพบไม่บ่อย

ถ้าไม่มีหนองไหลก็ไม่ใช่หนองใน

ไม่จริง ผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อแพร่กระจายอาจไม่มีอาการทางอวัยวะเพศเลย

กินยาแก้ปวดอย่างเดียวก็พอ

ไม่พอ เพราะสาเหตุคือการติดเชื้อแบคทีเรียที่ต้องได้รับยาปฏิชีวนะอย่างเหมาะสม

เมื่อใดควรรีบพบแพทย์?

ควรรีบไปโรงพยาบาลหากมี

• ปวดข้อเฉียบพลันรุนแรง
• ข้อบวมแดงร้อน
• เดินไม่ได้หรือขยับข้อไม่ได้
• มีไข้ร่วมกับปวดข้อ
• มีผื่นร่วมกับอาการปวดข้อ
• มีประวัติเสี่ยงทางเพศในช่วงที่ผ่านมา

คำถามที่พบบ่อย

หนองในที่ข้อต่อพบได้บ่อยไหม?

พบได้น้อยเมื่อเทียบกับหนองในที่อวัยวะเพศ แต่เป็นภาวะสำคัญเพราะอาจรุนแรงและทำลายข้อต่อได้

ปวดเข่าหลังมีเพศสัมพันธ์เสี่ยง ต้องสงสัยทันทีหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องเป็นหนองในเสมอไป แต่หากปวดบวมเฉียบพลัน มีไข้ หรือมีประวัติเสี่ยง ควรพบแพทย์เพื่อตรวจประเมิน

รักษาหายแล้วข้อจะกลับมาเป็นปกติไหม?

หากได้รับการรักษาเร็ว ส่วนใหญ่สามารถฟื้นตัวได้ดี แต่ถ้าปล่อยไว้นานจนเกิดความเสียหายของข้อต่อ อาจมีอาการหลงเหลือได้

ถุงยางช่วยป้องกันภาวะนี้ได้ไหม?

ช่วยได้ เพราะการป้องกันการติดหนองในตั้งแต่แรกคือวิธีที่ดีที่สุดในการป้องกันการแพร่กระจายเข้าสู่กระแสเลือดและข้อต่อ

สรุป

หนองในที่ข้อต่อ เป็นภาวะแทรกซ้อนของโรคหนองในที่เกิดจากเชื้อแพร่กระจายเข้าสู่กระแสเลือดและไปยังข้อต่อ ทำให้เกิดอาการปวด บวม แดง ร้อน และขยับข้อได้ลำบาก แม้จะพบไม่บ่อย แต่มีความสำคัญมากเพราะอาจทำลายข้อต่อถาวรได้หากรักษาช้า

สิ่งที่น่ากังวลคือผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการหนองไหลหรืออาการทางอวัยวะเพศเลย ทำให้ไม่เชื่อมโยงกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ดังนั้น หากมีอาการปวดข้อเฉียบพลันร่วมกับประวัติเสี่ยงทางเพศ ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาอย่างเหมาะสม

การใช้ถุงยางอนามัย การตรวจเมื่อมีความเสี่ยง และการรักษาหนองในตั้งแต่ระยะแรก คือวิธีสำคัญที่สุดในการป้องกันไม่ให้เชื้อลุกลามจนเกิด หนองในที่ข้อต่อ และภาวะแทรกซ้อนรุนแรงอื่น ๆ

หากมีความสงสัยเกี่ยวกับอาการที่เป็นอยู่ สามารถปรึกษาเภสัชกรได้โดยตรงพร้อมสั่งยารักษา โดยแอดไลน์ @733khpqc หรือ Scan QR CODE โดยกดลิงค์ที่ข้อความนี้ได้เลยค่ะ